close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć
  • CHARAKTERYSTYKA GOSPORADCZA CZADU

  •  

     

    CZAD

    Republika Czadu to państwo położone w środkowej Afryce. Graniczy z Kamerunem, Republiką Środkowoafrykańską, Libią, Nigrem, Nigerią i Sudanem. Kraj ten, zamieszkany przez ok. 10,7 mln osób, zajmuje obszar 1.284.000 km2. Stolicą Czadu jest Ndżamena (ok. 1 mln mieszkańców) położona w południowo-zachodniej części kraju na granicy z Kamerunem. Inne ważne ośrodki miejskie to: Moundou (100 tys. mieszkańców), Sarh (80 tys. mieszkańców), Abéché (54 tys. mieszkańców). Językami urzędowymi są francuski i arabski. Poza nimi ludność Czadu posługuje się ponad 120 językami i dialektami lokalnymi. Większość, ok. 27% ludności, to ludy Sara. Arabowie stanowią ponad 12% społeczeństwa. Pozostałe grupy etniczne to: Majo-Kebbi (ok. 11%), Kanem-Bornu (ok. 9%), Uaddai (ok. 9%), Haddżarai (ok. 7%) i inne. Średnia gęstość zaludnienia w Czadzie wynosi 7,5 osób / km2.
     

    Do 1960 r. Czad pozostawał kolonią francuską. Uzyskując niepodległość w tzw. Roku Afryki, kraj ten przetrwał trzy dekady wojny domowej, jak również inwazję przez Libię, która w 1979 r. zajęła północną część terytorium czadyjskiego, tzw. strefę Aozou (zawarcie porozumienia z Libią w 1989 r. położyło kres konfliktowi).  Rok później, w 1990 r. Hissène Habré został obalony w wyniku zamachu stanu przez Idrissa Déby’ego, który przywrócił pozorny pokój w kraju. Pozostając pozostaje u władzy nieprzerwanie od początku lat 90, Déby stał się jednym z najdłużej rządzących przywódców politycznych w Afryce i na świecie. Déby wprowadził wprawdzie system wielopartyjny (dzięki czemu zachowane są pozory demokracji), jednakże władza spoczywa w jego rękach i jego partii politycznej, Patriotycznego Ruchu Ocalenia. Sytuacja polityczna pozostaje niestabilna, kraj jest areną nieustannych zamieszek oraz powtarzających się prób zamachu stanu. Dodatkowym czynnikiem destabilizującym jest konflikt w Darfurze, który rozprzestrzenił się także na wschodnie obszary Czadu, wprowadzając chaos na tych terenach oraz doprowadzając do osiedlenia się tysięcy uchodźców w obozach wzdłuż granicy czadyjsko-sudańskiej.

    Czad jest jednym z najbiedniejszych i najbardziej skorumpowanych państw na świecie. Większość Czadyjczyków żyje w ubóstwie utrzymując się z pasterstwa i rolnictwa. Od 2003 r. głównym źródłem dochodów do budżetu państwa stał się eksport ropy naftowej, zaś dotychczas dominujący przemysł bawełniany spadł pod tym względem na drugie miejsce.

    Po przyjęciu w marcu 1996 r. nowej konstytucji Déby został dwukrotnie wybrany prezydentem w powszechnych wyborach w 1996 i 2001, aczkolwiek obserwatorzy międzynarodowi zwracali uwagę na liczne naruszenia procedur wyborczych i prawa. W 1998 w północnym Czadzie wybuchł bunt i pomimo kilku pokojowych porozumień dochodzi do sporadycznych walk pomiędzy rządem a rebeliantami. Nowe grupy rebelianckie pojawiły się w 2005 w zachodniej części Sudanu i pomimo podpisanych umów pokojowych w grudniu 2006 r. i w październiku 2007 r. nadal dokonywane są ataki na wschodnią część Czadu. Prezydent Idriss Déby Itno przeprowadził referendum konstytucyjne, skutecznie likwidując konstytucyjne ograniczenia kadencyjne. Dzięki wprowadzonym poprawkom, po raz kolejny wygrał w 2006 r. kontrowersyjne wybory prezydenckie. Sporadyczne rebelie wciąż wybuchały w 2006 i 2007 r. Na początku 2008 r. w Ndżamenie wybuchło powstanie, po którego stłumieniu nie odnotowano poważniejszych rebelianckich zagrożeń. W 2011 r. Idriss Déby Itno został wybrany prezydentem na czwartą z kolei kadencję. Wybory te zostały scharakteryzowane przez obserwatorów międzynarodowych mianem „wyborów bez incydentów”. Władza pozostaje w rękach mniejszości etnicznej (ludu Zaghawa).

     

     

    Lokalizacja;

    Afryka Centralna, na południe od Libii

     

    Powierzchnia;

     

     

    Ogólna:

    1.284.000 km2

    Ląd

    1.259.200 km2

    Woda

    24.800 km2

    Powierzchnia – porównanie

    4 razy większa od Polski

    Powierzchnia administracyjna

    1.284.000 km2 - 21 miejsce na świecie

    Granica lądowa – ogółem

    5.968 km

    Wspólne granice państwa

     

    Kamerun

    1094 km

    Republika Środkowej Afryki

    1197 km

    Libia

    1055 km

    Niger

    1175 km

    Nigeria

         87 km

    Sudan

    1360 km

    Linia brzegowa

    0 km

    Klimat

    Tropikalny na południu, pustynny na północy

    Ukształtowanie terenu

    Rozległe, suche równiny w centrum, pustynia na północy, góry na północnym zachodzie, niziny na południu.

    Skrajne wysokości:

    Najniższy punkt

    Najwyższy punkt

     

    Kotlina Bodele 160 m

    Emi Kussi 3415m

    Zasoby naturalne

    ropa naftowa

    uran

    natryt (natron = soda)

    kaolin (glinka porcelanowa)

    ryby (Jezioro Czad)

    złoto

    wapień

    piasek i żwir

    sól

    Grunty

    grunty orne                          3.82%

    uprawy trwałe                    0.02%

    inne                                      96.16%

    nawadniane grunty 302.7 km2       

    Odnawialne zasoby wodne

    43 km2 (2011)

    Zagrożenia naturalne

    Gorący, zanieczyszczony wiatr pustynny (Harmatan), występujące na północy, okresowe susze, plagi szarańczy

    Środowisko – aktualne zagadnienia

    Niewystarczające zasoby wody pitnej; niewłaściwe składowanie odpadów na obszarach wiejskich, przyczyniające się do zanieczyszczenia wód i gleb, pustynnienie

    Środowisko – umowy międzynarodowe /

    W których Czad jest stroną:

     

     

     

     

     

    podpisane, ale nieratyfikowane:

     

    różnorodność biologiczna

    zmiany klimatyczne

    pustynnienie

    gatunki zagrożone

    składowanie odpadów niebezpiecznych

    ochrona warstwy ozonowej

    ochrona terenów bagiennych

    prawo morskie

    odpady morskie

    Geografia - uwagi

    Śródlądowe Jezioro Czad jest najważniejszym zbiornikiem wodnym Sahelu  

    Grupy etniczne

    Ponad 100 grup etnicznych, z których najważniejsze to: Sara (16,7%), Arabowie (15,4%), Kanembu (6,9%), Maba (3,4%), Tubu (3,4%), Banana (3,1%), Goulai (2,8%), Fulani (2,3%), Mundang (2,1%), Masalit (2%), Hausa (1,7%), pozostali: 40,2% ( w tym: Kanuri: 135 tys., Beduini: 26 tys., Francuzi: 11 tys. (dane z 2010 r.)

    Języki

    francuski (urzędowy), arabski (urzędowy), język Sara (na południu); w sumie ponad 120 różnych języków i dialektów.

    Religie

    islam 53.6%; katolicyzm 20.1%; protestantyzm 14.2%; animizm 7.3%; inne 1.7%; ateiści 3.1%; (spis z 2010 r.)

    Ludność

    11.193.452 (spis z lipca 2013)

    Pod względem liczby ludności Czad zajmuje

    74 miejsce na świecie

    Struktura wiekowa

    0 – 14 lat

    15 – 24 lat

    25 – 54 lat

    55 – 64 lat

    65 – plus

    wg szacunków z 2013 r.

    45.2% (M 2.565.613; K 2.494.040)

    20.4% (M 1.107.121; K 1.178.946)

    27.6% (M 1.393.498; K 1.693.233)

      3.9% (M 188.558; K 192.314)

      2.9% (M 137.590; K 192.314)

     

     

     

    Średnia wieku (wg szacunków z 2013r.)

    Łącznie 17 lat

    Mężczyźni 15,9

    Kobiety 18,1

    Przyrost naturalny (wg szacunków z 2013 r.)

    w światowym rankingu

    1,95%

    58 miejsce

    Przyrost naturalny (wg szacunków z 2013 r.)

    w światowym rankingu

    37,99 urodzeń na 1000 osób

    16 miejsce

    Stopa zgonów (szacowanie 2013 r.)

    w światowym rankingu

    14,85 zgonów na 1000 osób

    4 miejsce

    Wskaźnik migracji netto (wg szacunków z 2013r.)

    W światowym rankingu

    -3,64 migrujących na 1000 osób

    187 miejsce

    Wskaźnik urbanizacji (2011)

    Stopa urbanizacji (2010 – 2015)

    ludność miejska 21,8% ogółu ludności

    3% rocznie

    Główne obszary miejskie

    Liczba ludności (2011)

    Ndżamena (stolica)

    1,079 mln

     

     

     

     

     

     

     

    Proporcja płci

    niemowlęta 1,04 M / K

    0 – 14   lat 1,03 M / K

    15 – 24 lat 0,93 M / K

    25 – 54 lat 0,82 M / K

    55 – 64 lat 0,78 M / K

    65 + lat 0,72 M / K

    Całkowita liczba ludności 0,93 M / K

    Średni wiek matki przy pierwszym porodzie

    18,2 lat (2004)

    Współczynnik śmiertelności matek

    w rankingu światowym

    1100 zgonów / 100 tys. urodzeń (2010)

    2 miejsce

    Współczynnik śmiertelności niemowląt

     

     

    w rankingu światowym

    łącznie 91,94 zgonów / 1000 urodzeń

    M 97,64 zgonów / 1000 urodzeń

    K 86,01 zgonów / 1000 urodzeń

    6 miejsce

    Średnia wieku przy urodzeniu

     

     

    w rankingu śmiertelności

    dla całkowitej liczby ludności 49,07 lat

    M 47,95 lat

    K 50,22 lat

    223 miejsce

    Współczynnik dzietności (2013)

    w rankingu śmiertelności

    4,8 urodzeń/ kobieta

    24 miejsce

    Poziom rozpowszechniania antykoncepcji

    4,8% (2010)

    Wydatki na ochronę zdrowia

    w rankingu światowym

    4.5% PKB (2010)

    153 miejsce

    Średnia liczba lekarzy (2005)

    0,04 lekarzy / 1000 osób

    Średnia liczba łóżek szpitalnych (2005)

    0,43 łóżka / 1000 osób

    Woda pitna – zasięg (2010)

    uzdatniona;

    obszar miejski 70% ludności

    obszar wiejski 44% ludności

    razem 51% ludności

    nieuzdatniona;

    obszar miejski 30% ludności

    obszar wiejski 56% ludności

    łącznie 49% ludności

    dostęp do szpitali (lepszych)

     

     

    dostęp do szpitali (gorszych)

    obszar miejski 30% ludności

    obszar wiejski 6% ludności

    łącznie 13% ludności

    obszar miejski 70% ludności

    obszar wiejski 94% ludności

    łącznie 87% ludności

    Poziom występowania u dorosłych HIV / AIDS

    w rankingu światowym

    3,4% (wg szacunków z 2009 r.)

    20 miejsce

    Liczba ludności z HIV / AIDS (szacunki z 2009 r.)

    w rankingu światowym

    210 tys.

    26 miejsce

    zgony – HIV / AIDS (szacunki z 2009 r.)

     

    11 tys.

    25 miejsce

    Główne choroby zakaźne

     

     

     

     

     

     

     

     

    Stopień ryzyka bardzo wysoki;

    • gastryczne bądź choroby przenoszone drogą wodną: biegunka, zapalenia wątroby typu A i E oraz tyfus,
    • choroby przenoszone (pasożytnicze): malaria i gorączka Denga.
    • choroby kontaktu ze skażoną wodą: schistosomatoza.
    • choroby układu oddechowego: meningokokowe zapalenie opon mózgowych.
    • Choroby kontaktu z zakażonymi zwierzętami: wścieklizna

    Wydatki na oświatę (2011 r.)

    w rankingu światowym

    2,9% PKB

    146 miejsce

    umiejętność czytania (2011 r.)

    Umiejętność czytania i pisania po arabsku lub francusku wśród populacji 15 latków (i wyżej) 35,4% ludności, w tym: M 45,6%, K 25,4%

    zatrudnienie dzieci (2010 r.)

    W wieku od 4 – 14 lat 1,5 mln – 48%

     

    Rząd

     

    Nazwa kraju:

    Konwencjonalna forma długa

    Konwencjonalna forma krótka

    Lokalna forma długa

    Lokalna forma krótka

     

    Republika Czadu

    Czad

    République du Tchad / Jumhuriyat Tshad

    Chad / Tshad

    Ustrój polityczny

    republika

    Stolica

    Ndżamena

    Podział administracyjny

    22 regiony

    1. Barh El Gazel
    2. Batha
    3. Borkou
    4. Chari-Baguirmi
    5. Ennedi
    6. Guera
    7. Hajder Lamis
    8. Kanem
    9. Lac
    10. Logone Occidental
    11. Logone Oriental
    12. Mandoul
    13. Mayo-Kebbi Est
    14. Mayo-Kebbi Ouest
    15. Moyen-Chari
    16. Ouaddai
    17. Salamat
    18. Sila
    19. Tandjile
    20. Tibesti
    21. Ville de Ndżamena- region stołeczny
    22. Wadi Fira

    Niepodległość

    11 sierpnia 1960 r. (kolonia francuska)

    Święto Narodowe

    Dzień Niepodległości, 11 sierpnia (1960 r.)

    Konstytucja

    Referendum z 31 marca 1996 r., referendum ws. poprawek do konstytucji z czerwca 2005r. zniosło prezydenckie ograniczenia kadencyjne.

    System prawny

    System prawny: mieszany cywilny z prawem zwyczajowym

    Prawo międzynarodowe

    Nie złożono deklaracji MTS

    Czad akceptuje jurysdykcję MTK

    Prawo wyborcze

    powszechne od 18 lat

    Władza wykonawcza

     

    Głowa Państwa

     

    Szef Rządu

    Rada Państwa

     

    Należy do rządu, na czele którego stoi Premier

    Prezydent gen. Idriss Déby Itno (od 04.12.1990)

    Premier Kalzeubé Pahimi Deubet (21.11.2013)

    Członkowie są mianowani przez Prezydenta po rekomendacji Premiera.

    Władza ustawodawcza

    Jednoizbowe Zgromadzenie Narodowe, w którym zasiada 188/155 członków wybieranych bezpośrednio w wyborach powszechnych na czteroletnią kadencję.

    Władza sądownicza

     

     

    • Rada Konstytucyjna
    • Zgromadzenie Narodowe
    • Sąd Najwyższy
    • Sądy apelacyjne
    • Sądy terytorialne

    Członkowstwo w organizacjach międzynarodowych

    ACP, AfDB, AU,BDEAC, CEMAC, EITI (kraj kandydujący), FAO, FZ, G-77, IAEA, IBRD, ICAO, ICRM, IDA, IDB, IFAD, IFC, IFRCS, ILO, IMF, INTERPOL, IOC, IOM, IPU, ITSO, ITU, ITUC (NGOs), MIGA, NAM, OIC, FIO, OPCW, UN, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UNOCI, UNWTO, UPU, WCO, WHO, WIPO, WMO, WTO.

     

    Gospodarka

    Gospodarka Czadu opierająca się  znacznej mierze na rolnictwie nadal będzie wspierana przez bezpośrednie zagraniczne inwestycje w sektorze naftowym, zapoczątkowane w 2000 roku. Wysokie międzynarodowe ceny ropy naftowej oraz obfite zbiory produktów rolnych przyczyniły się do 13%  wzrostu PKB, w 2010 r. W 2012 r. PKB wzrósł o kolejne 5%, jednakże klimat inwestycyjny panujący w Czadzie jest dużym wezwaniem ze względu na ograniczoną infrastrukturę, brak wykwalifikowanych pracowników oraz dużą biurokrację i korupcję w sektorze państwowym. Co najmniej 80% ludności Czadu zaspokaja potrzeby życiowe poprzez pracę w rolnictwie. Dla poprawy produkcji rolnej władze Czadu są zdecydowane w ciągu najbliższych trzech lat na modernizację i mechanizację sektora rolnego. W tym celu, w 2012 r. zostało utworzone Narodowe Forum na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, którego głównym celem jest promocja inwestycji w sektorze rolnym.

    Sporym utrudnieniem w rozwoju gospodarczym Czadu jest brak dostępu do morza, co - wobec braku linii kolejowych oraz bardzo wątłej sieci dróg utwardzonych - utrudnia eksport i import produktów. Dodatkowym utrudnieniem są wysokie koszty energii oraz długie okresy braku stabilności. W realizacji publicznych i prywatnych inwestycji Czad opiera się na pomocy i kapitale zagranicznym. Transfery środków pieniężnych przez Czadyjczyków pracujących poza granicami kraju były dla kraju dodatkowym źródłem dochodu. Libijska rewolucja 17 Lutego zakłóciła jednak wpływy z tych transferów w zubożałym zachodnim regionie Czadu od Czadyjczyków mieszkających i pracujących w Libii.

    Amerykańskie Konsorcjum firm naftowych zainwestowało 3.7 mld USD w poszukiwania rezerw ropy naftowej. Wielkość rezerw ropy naftowej szacowana jest na poziomie 1.5 mld baryłek, przy czym skoncentrowane są one w południowych częściach Czadu. Firmy chińskie również rozszerzają swoje działania poszukiwawcze i ukończyły pierwszy w kraju projekt rafinerii z rurociągiem o długości 311 km. Wydobycie ropy naftowej rozpoczęło się pod koniec 2003 r. a jej export zapoczątkowany został w 2004 r. Bawełna, bydło i guma arabska są głównymi,  nie-naftowymi towarami eksportowymi zapewniającymi krajowi stosunkowo duże zyski.

     

     

     

     

     

     

     

     

    PKB (wg parytetu siły nabywczej)

     

     

    w rankingu światowym

    21 mld USD w 2012 r.

    19,99 mld USD w 2011 r.

    19,89 mld USD w 2010 r.

    129 miejsce

    PKB (liczony wg oficjalnego kursu)

    10,81 mld USD w 2012 r.

    PKB (wg tempa wzrostu)

     

     

    w rankingu światowym

    5% w 2012 r.

    0,5% w 2011 r.

    13% w 2010 r.

    64 miejsce

    PKB (per capita)

     

     

    w rankingu światowym

    2000 USD w 2012 r.

    1900 USD w 2011 r.

    1900 USD w 2010 r.

    194 miejsce

    Oszczędności krajowe brutto

     

     

    w rankingu światowym

    28% PKB w 2012 r.

    30,2% PKB w 2011 r.

    27,7% PKB w 2010 r.

    31 miejsce

    Wykorzystanie PKB w 2012 r.

    Konsumpcja gospodarstw domowych 66,5%

    Wydatki rządowe 11,9%

    Inwestycje w trwały kapitał 31,9%

    Inwestycje w inwentarz 0,7%

    Eksport towarów i usług 41%

    Import towarów i usług -52%

    PKB (Podział na sektory, 2012 r.)

    Rolnictwo 47.1%

    Przemysł 9,2%

    Usługi 43,7%

    Rolnictwo – Produkty

    Bawełna, sorgo, proso, orzeszki ziemne, ryż, ziemniaki, maniok (tapioka), bydło, owce, kozy, wielbłądy.

    Przemysł

    Olej, tkaniny bawełniane, pakowanie mięsa, produkcja Natronu (węglanu sodu), mydła, papierosów, materiałów budowlanych.

    Tempo wzrostu produkcji przemysłowej

    w rankingu światowym

    10,6% w 2012 r.

    8 miejsce

    Siła robocza

    w rankingu światowym

    4.293 mln w 2012 r.

    88 miejsce

    Siła robocza wg zawodu

    Rolnictwo 80% (2006 r.)

    Przemysł i usługi 20%

    Stopa bezrobocia

    NA

    Ludność poniżej granicy ubóstwa

    80% 2001 r.

    Dochody gospodarstw domowych lub procentowy udział w konsumpcji

    Najniższe   10%: 2,6%

    Najwyższe 10%: 30%

    Budżet

    Dochody 2,748 mld USD

    wydatki 2,979 mld USD (2012r .)

    Podatki i inne przychody

    w rankingu światowym

    25,4% PKB (2012 r.)

    126 miejsce

    Nadwyżka budżetowa (+) lub deficyt (-)

    w rankingu światowym

    -2,1% PKB (2012 r.)

    87 miejsce

    Dług publiczny

     

    w rankingu światowym

    33,1% PKB (2012 r.)

    43,4% PKB (2011 r.)

    110 miejsce

    Stopa inflacji (ceny konsumpcyjne)

     

    w rankingu światowym

    10,2% (2012 r.)

    -4,9% (2011 r.)

    198 miejsce

    Bank Centralny - stopa dyskontowa

     

    w rankingu światowym

    4,25% (31 grudnia 2009 r.)

    4,75% (31 grudnia 2008 r.)

    77 miejsce

    Bank Handlowy-Główna stopa oprocentowania kredytu

    w rankingu światowym

    15,5% (31 grudnia 2012 r.)

    15% (31 grudnia 2011 r.)

    46 miejsce

    Depozyty płatne na żądanie (Narrow Money)

     

    w rankingu światowym

    1,499 mld USD (31 grudnia 2012 r.)

    1.235 mld USD (31 grudnia 2011 r.)

    133 miejsce

    Depozyty płatne na żądanie (Broad Money)

     

    w rankingu światowym

    1,642 mld USD (31 grudnia 2012 r.)

    1,335 mld USD (31 grudnia 2011 r.)

    156 miejsce

    Zasoby kredytów krajowych

     

    w rankingu światowym

    785,1 mln USD (31 grudnia 2012 r.)

    553,5 mln USD (31 grudnia 2011 r.)

    164 miejsce

    Rynkowa wartość notowań na giełdzie

    Nie dotyczy

    Saldo rachunku obrotów bieżących

     

    Światowy ranking

    1,965 mld USD (2012 r.)

    2,386 mld USD (2011 r.)

    136 miejsce

    Eksport

     

    w rankingu światowym

    4,144 mld USD (2012 r.)

    4,306 mld USD (2011 r.)

    120 miejsce

    Eksport - towary

    Olej, bydło, bawełna, guma arabska

    Eksport – partnerzy (2012 r.)

    USA 82,5%

    China 6,7%

    Import

     

    w rankingu światowym

    2,761 mld USD (2012 r.)

    2,696 mld USD (2011 r.)

    149 miejsce

    Import - towary

    Maszyny i urządzenia transportowe, wyroby przemysłowe, żywność, tekstylia

    Import – partnerzy (2012r.)

    Chiny 19,8%

    Kamerun 19,7%

    Francja 15,8%

    Arabia Saudyjska 5,4%

    USA 4,1%

    Rezerwy walut i złota

     

    w rankingu światowym

    1,174 mld USD (31 grudnia 2012 r.)

    968 mln USD (31 grudnia 2011 r.)

    131 miejsce

    Dług – zewnętrzny

     

    w rankingu światowym

    1,793 mld USD (31 grudnia 2012 r.)

    1.821 mld USD (31 grudnia 2011 r.)

    146 miejsce

    Kursy walut

    Wspólna waluta używana w 14 krajach afrykańskich w ramach „Coopération Financière en Afrique Central”

    Frank (CFA/XAF) w stosunku do USD

    510,53 (2012 r.)

    471,87 (2011 r.)

    495,28 (2010 r.)

    472,19 (2009 r.)

    447,81 (2008 r.)

    Rok fiskalny

    Rok kalendarzowy

     

     

     

    ENERGIA

     

    Energia elektryczna – produkcja

    w rankingu światowym

    95 mln kWh (2009 r.)

    197 miejsce

    Energia elektryczna – zużycie

    w rankingu światowym

    88,35 mln kWh (2009 r.)

    198 miejsce

    Energia elektryczna – eksport

    w rankingu światowym

    kWh (2010 r.)

    174 miejsce

    Energia elektryczna – import

    w rankingu światowym

    0 kWh (2010 r.)

    168 miejsce

    Energia elektryczna –generowana moc

     

    w rankingu światowym

    31 tys. kW (2009 r.)

     

    191 miejsce

    Energia elektryczna – pozyskiwana z paliw kopalnianych

    w rankingu światowym

    100% całkowitej mocy zainstalowanej (2009 r.)

     

    10 miejsce

    Energia elektryczna – pozyskiwana z paliw nuklearnych

    w rankingu światowym

    0% całkowitej mocy zainstalowanej (2009 r.)

     

    61 miejsce

    Energia elektryczna – pozyskiwana z elektrowni wodnych

    w rankingu światowym

    0% całkowitej mocy zainstalowanej (2009 r.)

     

    163 miejsce

    Energia elektryczna – pozyskiwana z innych źródeł odnawialnych

    w rankingu światowym

    0% całkowitej mocy zainstalowanej (2009 r.)

     

    118 miejsce

    Ropa naftowa

    w rankingu światowym

    123,700 tys. b/d (2011 r.)

    47 miejsce

    Ropa naftowa - eksport

    w rankingu światowym

    115 tys. b/d (2009 r.)

    37 miejsce

    Ropa naftowa – import

    w rankingu światowym

    0 b/d (2009 r.)

    168 miejsce

    Ropa naftowa – potwierdzone rezerwy

    w rankingu światowym

    1,5 mld baryłek (1 stycznia 2013 r.)

    37 miejsce

    Ropa naftowa – produkty rafineryjne

    w rankingu światowym

    0 b/d (2008 r.)

    132 miejsce

    Ropa naftowa – produkty rafineryjne, zużycie

    w rankingu światowym

    1,817 b/d (2011 r.)

    191 miejsce

    Ropa naftowa – produkty rafineryjne, eksport

    w rankingu światowym

    0  b/d (2008 r.)

    162 miejsce

    Ropa naftowa – produkty rafineryjne, import

    w rankingu światowym

    1,754 b/d (2008 r.)

    182 miejsce

    Gaz ziemny – produkcja

    w rankingu światowym

    0 m3 (2010 r.)

    111 miejsce

    Gaz ziemny – zużycie

    w rankingu światowym

    0 m3 (2010 r.)

    127 miejsce

    Gaz ziemny – eksport

    w rankingu światowym

    0 m3 (2010 r.)

    75 miejsce

    Gaz ziemny – import

    w rankingu światowym

    0 m3 (2010 r.)

    172 miejsce

    Gaz ziemny – potwierdzone rezerwy

    w rankingu światowym

    0 m3 (2010 r.)

    120 miejsce

    Emisja dwutlenku węgla

    w rankingu światowym

    290,900 Mt (2010 r.)

    190 miejsce

     

     

    KOMUNIKACJA

     

    Telefony – główne linie w użyciu

    w rankingu światowym

    31,200 (2011 r.)

    175 miejsce

    Telefony – telefony komórkowe

    w rankingu światowym

    3,666 mln (2011 r.)

    119 miejsce

    System telefoniczny;

     

     

     

     

     

    Telefoniczny kod międzynarodowy

    Naziemne stacje satelitarne

    Ogólna ocena;  przeciętny system komunikacji radiotelefonicznej, wysokie koszty użytkowania z małą gęstością sieci telefonicznych.

    Telefonia stacjonarna; stałe łącze posiada mniej niż 1/100 osób, telefon komórkowy posiada 35/100 osób

    235

    1 Intelsat (Ocean Atlantycki) (2011 r.)

    Nadawcy medialni (2007 r.)

    Jedna państwowa stacja telewizyjna; państwowa sieć radiowa, Radiodiffusion Nationale Tchadienne (RNT), prowadzi działalność krajową i regionalną. Około 10 prywatnych stacji radiowych, niektóre z nich retransmitują programy nadawców międzynarodowych.

    Internet, kod kraju

    .td

    Internet Host (serwery internetowe

    w rankingu światowym

    6  (2012 r.)

    230 miejsce

    Liczba użytkowników Internetu

    w rankingu światowym

    168,100 tys. (2009)

    145 miejsce

     

     

    TRANSPORT

     

    Lotniska

    w rankingu światowym

    59 (2013 r.)

    82 miejsce

    Lotniska z utwardzonymi pasami startowymi

    (2013 r.)

     

    Łącznie: 9

    >3047m: 2

    2438 do 3047m: 4

    1524 do 2437m: 2

     914 do 1523m: 7

    < 914m: 1

    Lotniska z nieutwardzonymi pasami startowymi

    (2012 r.)

    Łącznie: 50

    >3047m: 1

    2438 do 3047m: 2

    1524 do 2437m: 14

     914 do 1523m: 22

    < 914m: 11

    Rurociągi (2013 r.)

    Kondensatu 582 km

    Drogi (2011 r.)

     

     

     

    W rankingu światowym

    Łącznie 40,000 km

    Krajowe i regionalne 25,000 km

    Lokalne 15,000 km

    Miejskie utwardzone 206 km

    88 miejsce

    Drogi wodne (2012 r.)

     

    Rzeki Szari i Logon są żeglowne w porze deszczowej.

     

     

     

     

     

    Wojsko

     

    Wojskowe oddziały (2013 r.) 

    • Narodowa Armia Czadu (Armée Nationale du Tchad, ANT)
    • Wojska Lądowe (l’Armée de Terre, ADT)
    • Wojska Sił Powietrznych (l’Armée de l’Air Tchadienne, AAT)
    • Krajowa Żandarmeria
    • Narodowa i Nomadyczna Gwardia Czadu (GNNT)

    Wiek poboru do służby wojskowej (2012 r.)

    Minimalny wiek poboru do obowiązkowej służby wojskowej: 20 lat. Czas trwania obowiązkowej służby wojskowej: 3 lata; 18 lat – minimalny wiek ochotniczej służby wojskowej; nie ma ograniczeń wiekowych dla obywatelskiej służby ochotniczej pod warunkiem zgody rodzica lub opiekuna. Kobiety w wieku 21 lat podlegają poborowi do obowiązkowej lub obywatelskiej służby wojskowej trwającej jeden rok.

    Liczba osób zdolnych do służby wojskowej (2010 r.)

    Mężczyźni w wieku 16-49 lat: 1,183.242

    Kobiety w wieku 16-49 lat: 1,395.811

    Liczba osób, które osiągnęły  wiek służby w 2010 r.

    Mężczyźni: 128,723

    Kobiety: 128,244

    Wydatki na cele wojskowe (2011 r.)

    w rankingu światowym

    1.6% PKB (2012 r.)

    93 miejsce

     

     

    Zagadnienia Międzynarodowe

     

    Spory Międzynarodowe

    Od 2003 r. miał miejsce eksodus uchodźców - mieszkańców Darfuru, wypędzanych przez zbrojny milicje (dżandżawidów) i wojsko sudańskie na tereny Czadu, co doprowadziło de facto władze Czadu do podjęcia się pośrednictwa w rozwiązaniu konfliktu w Darfurze. W 2010 r. utworzono z Sudanem wspólne jednostki, których celem jest monitorowanie wspólnych granic. Przyczyniło się to do ograniczenia trans granicznej przestępczości.

    Komisja Basenu Jeziora Czadu ogłosiła uwagi w sprawie traktatu granicznego. Jedynie Nigeria i Kamerun zabrały głos w sprawie tego traktatu, który uwzględnia również granicę pomiędzy Czadem i Nigrem oraz Nigrem i Nigerią.

    Uchodźcy i przesiedlenia wewnętrzne

    Uchodźcy wg kraju pochodzenia

     

    Przesiedlenia wewnętrzne (IDP)

     

    Sudan 306,960 (2012 r.)

    Republika Środkowej Afryki 83,751 (2013 r.)

    Większość na wschodzie kraju 90,000 (2012 r.)

    Handel Ludźmi

    Czad jest zarazem źródłem, krajem tranzytowym, jak i docelowym do pracy przymusowej i handlu ludźmi do celów seksualnych. Handel ludźmi jest przede wszystkim wewnętrznym problemem i często dotyczy rodzin, które powierzają swoje dzieci krewnym lub pośrednikom w zamian za zapewnienie edukacji, praktyki zawodowej bądź pieniądze. Ofiary handlu dziećmi są przymuszane do pracy w charakterze służby domowej, zajmują się wypasem bydła bądź są zmuszane do żebractwa, pracy na roli, a często są też wykorzystywane seksualnie. Czadyjskie kobiety wyjeżdżające do większych miast w poszukiwaniu pracy są zmuszane do prostytucji. W 2012 r. stwierdzono obecność dzieci w niektórych rządowych ośrodkach szkolenia wojskowego oraz wśród grup rebelianckich.

    Poziom Oceny: 2 - wg listy Watch (2013 r.)

    Czad w ograniczonym zakresie reaguje na problem handlu ludźmi, aczkolwiek, są prowadzone wszelkie starania do eliminacji tego problemu. Władze podjęły wprawdzie działania mające na celu egzekwowanie prawa związanego ze zwalczaniem handlu ludźmi, jednak  w dalszym ciągu brak formalnych procedur umożliwiających identyfikację ofiar. Projekt zapisów w Kodeksie Karnym, zakazujących handlu dziećmi i zapewniających ochronę ofiarom nie został uchwalony trzeci rok z rzędu. Z drugiej strony władze kontynuują kampanię na rzecz praw człowieka, wypowiadając się przeciwko procederowi handlu ludźmi, a wysocy urzędnicy państwowi, w tym Prezydent i Premier publicznie przemawiają przeciwko handlowi ludźmi.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Czad : Wybrane wskaźniki ekonomiczne i finansowe, 2009 - 2017

     

    2009

    2010

    2011

    2012

    2013

    2014

    2015

    2016

    2017

    Realna Gospodarka

                     

    PKB  w cenach stałych

    -1.2

    13.0

    0.5

    5.4

    7.7

    10.5

    8.2

    3.4

    3.5

    PKB ropa naftowa

    -5.1

    6.4

    -2.5

    -1.3

    11.3

    27.3

    14.8

    -4.6

    -4.1

    PKB nie z produkcji ropy naftowej

    0.0

    15.0

    1.4

    7.1

    6.8

    6.3

    6.2

    5.9

    5.7

    Indeks cen konsumpcyjnych (średnia okresu)

    -2.1

    -2.1

    1.9

    8.2

    3.0

    3.0

    3.0

    3.0

    3.0

    Indeks cen konsumpcyjnych (koniec okresu)

    4.7

    -2.2

    10.8

    6.0

    3.0

    3.0

    3.0

    3.0

    3.0

    Ceny ropy naftowej

           

    WEO (USD/b)

    61.8

    79.0

    104.0

    106.2

    105.1

    100.6

    96.4

    92.8

    88.9

    Czadyjska cena

    55.5

    73.6

    97.7

    103.7

    100.1

    92.6

    88.4

    84.5

    82.4

    Produkcja ropy naftowej (w mln.  baryłek)

    43.6

    44.7

    43.6

    42.0

    46.3

    59.4

    69.1

    65.7

    62.8

    Kurs wymiany FCFA za USD (średnia okresu)

    55.9

    56.1

    65.7

    51.5

    53.7

    xxx

    xxx

    xxx

    xxx

    Pieniądz i Kredyt

           

    Aktywa zagraniczne netto

    -80.2

    13.5

    25.4

    -16.9

    9.3

    14.4

    31.2

    25.2

    21.6

    Aktywa krajowe netto

    81.3

    13.2

    -13.2

    27.6

    0.1

    -5.4

    -22.3

    -16.5

    -13.1

    W tym netto należności na rząd centralny

    72.5

    8.7

    -19.2

    10.0

    -11.0

    -13.6

    -30.6

    -25.1

    -20.9

    W tym netto należności na sektor prywatny

    5.5

    8.4

    7.8

    6.8

    6.9

    6.7

    6.9

    7.1

    7.3

    Podaż pieniądza

    1.1

    26.8

    12.2

    10.8

    9.4

    9.0

    8.9

    8.7

    8.5

    Intensywność dochodu

    (PKB nie z produkcji ropy / podaż pieniądza)

    4.5

    4.3

    4.2

    4.3

    4.3

    4.3

    4.3

    4.3

    4.3

    Sektor Zewnętrzny (we frankach CFA)

    Eksport towarów i usług, f.o.b.

    -27.5

    20.7

    20.2

    1.2

    -1.6

    13.1

    13.7

    -7.8

    -5.9

    Import towarów i usług, f.o.b.

    20.5

    16.1

    9.4

    -0.4

    -0.8

    3.2

    -1.6

    -0.8

    -3.7

    Wielkość eksportu

    -7.9

    -3.0

    -3.9

    -8.7

    -9.7

    -5.1

    -4.0

    -4.3

    -4.1

    Wielkość importu

    27.5

    18.8

    7.5

    -0.3

    -0.6

    3.4

    -1.7

    -1.2

    -4.5

    Ogólny bilans płatniczy (w procentach PKB)

    -10.6

    -4.2

    3.4

    -2.1

    0.4

    0.9

    3.1

    2.7

    2.4

    Saldo rachunku obrotów bieżących,

    w tym oficjalny transfery (w procentach PKB)

    -18.3

    -3.5

    -1.0

    -1.1

    -3.3

    0.7

    5.4

    3.1

    2.2

    Warunki handlu

    -44.9

    30.6

    22.9

    10.9

    9.3

    19.4

    18.2

    -4.1

    -2.7

    Zadłużenie zagraniczne (w procentach PKB)

    23.0

    25.0

    26.4

    27.6

    26.8

    25.2

    24.3

    25.5

    26.1

    Wartość Bieżąca Netto (NPV) zadłużenia zag.

    (w procentach eksportu towarów i usług)

    39.7

    48.1

    56.7

    58.9

    61.5

    57.2

    52.6

    59.3

    65.3

    Procent PKB nie z produkcji ropy naftowej, o ile nie zaznaczono inaczej

    Finanse publiczne

           

    Dochód

    25.2

    38.7

    44.0

    38.0

    36.2

    37.3

    41.3

    36.6

    33.2

    (w tym nie z  produkcji ropy naftowej)

    12.0

    12.5

    11.0

    10.4

    10.9

    11.6

    12.2

    12.5

    12.8

    Wydatki

    46.1

    49.9

    44.9

    49.5

    44.6

    41.9

    38.9

    35.8

    34.6

    Bieżący

    29.7

    29.6

    25.8

    25.6

    23.6

    23.0

    21.8

    19.4

    19.2

    Kapitał

    16.5

    20.2

    19.2

    23.9

    21.0

    18.8

    17.1

    16.4

    15.3

    Nie z ropy naftowej saldo pierwotne

    (podstawa zobowiązania, bez dotacji)

    -28.1

    -31.2

    -28.1

    -29.2

    -25.0

    -21.6

    -18.5

    -15.5

    -14.5

    Ogólny bilans fiskalny

    (bez podstawy zobowiązania, dotacji)

    -20.9

    -11.2

    1.6

    -9.2

    -8.4

    -4.5

    2.3

    0.8

    -1.4

    Ogólny bilans fiskalny

    (bez dotacji, podstawa gotówki)

    -20.8

    -9.3

    -2.3

    -6.9

    -8.6

    -4.6

    2.3

    0.7

    -1.3

    Całkowite zadłużenie

    (w procentach PKB)

    30.5

    30.5

    35.9

    35.4

    36.4

    34.3

    31.7

    32.1

    32.2

    W tym dług krajowy

    7.5

    5.5

    9.5

    7.8

    9.6

    9.1

    7.4

    6.7

    6.1

    Pozycje uzupełniające

           

    Nominalny PKB

    (w mld franków CFA)

    3.344

    4.230

    4.970

    5.625

    6.171

    7.004

    7.686

    7.768

    7.954

    W tym nie z produkcji ropy

    2.138

    2.584

    2.859

    3.224

    3.527

    3.845

    4.186

    4.551

    4.940

    Nominalny PKB (w mld USD)

    7.1

    8.6

    10.5

    10.9

    11.7

    13.2

    14.4

    14.5

    14.8

    W tym nie z produkcji ropy

    4.5

    5.2

    6.1

    6.2

    6.7

    7.2

    7.8

    8.5

    9.2

    Źródło: dane władz Czadu, szacunki oraz prognozy MFW

                               

     

     

     

     

    Perspektywy:

    w najbliższym okresie wzrost gospodarczy będzie stymulowany przez publiczne inwestycje w infrastrukturę, wprowadzanie coraz nowszych rozwiązań w zakresie wydobycia ropy naftowej oraz poprawy sytuacji sektora rolniczego po wielkiej suszy w 2011 r.

    W perspektywie średnioterminowej, produkcja ropy naftowej wzrośnie z 120 tys. baryłek dziennie w 2011 r. do około 180 tys. baryłek dziennie w 2015-17 r., z relatywnym wzrostem eksportu i państwowych dochodów. Jednakże w związku z brakiem nowych odkryć ropy naftowej oraz  wziąwszy pod uwagę poziom udokumentowanych obecnie zasobów ropy, które wyczerpią się w ciągu najbliższych 20 lat, dywersyfikacja eksportu przez poprawienie warunków prowadzenia działalności gospodarczej w różnych sektorach nie związanych z produkcją ropy naftowej staje się koniecznością.

     

    Zależność od produkcji ropy naftowej:

    Produkcja ropy naftowej generuje 70% wpływów z podatków, 90% eksportu towarowego, i 35% PKB. W rezultacie Czad jest krajem podatnym na straty w dochodach w razie spadku sprzedaży ropy naftowej, bądź jej ceny. W związku z tym konieczne jest ustanowienie bufora oszczędnościowego.

     

    Bezpieczeństwo żywności:

    Wielka susza z 2011 r. naraziła ponad milion osób na ciężkie niedobory w żywności, co skłoniło międzynarodową pomoc humanitarną do reakcji. Sytuacja ta wykazała konieczność wzmocnienia krajowej strategii na wypadek różnego rodzaju klęsk żywiołowych. Koszt zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego powinien być oceniany i przewidziany w budżecie.

     

    Polityka fiskalna

    W 2011 r. wzmocnieniu ulegał dyscyplina budżetowa, co pozwoliło na utworzenie bufora oszczędnościowego z różnych zasobów gospodarczych jednak, zyski z tego tytułu były krótkotrwałe. W 2012 r. dyscyplina budżetowa osłabiła się, zaś polityka fiskalna stała się ekspansywna. W celu osiągnięcia zrównoważonego rozwoju gospodarczego, polityka fiskalna powinna zmierzać ku stopniowemu zmniejszeniu pierwotnego deficytu w sektorach nie powiązanych z produkcją ropy naftowej, w celu utworzenia bufora oszczędnościowego na wypadek wystąpienia wstrząsów w sektorze produkcji ropy naftowej. Powinno to zapewnić sprawne przejście do następnego etapu rozwoju gospodarczego (ery „postnaftowej”).

     

    Klimat dla biznesu:

    Ograniczenia w rozwoju sektora prywatnego tworzą zły klimat dla biznesu w Czadzie. Wspólna świadomość problemu, zarówno po stronie miejscowych przedsiębiorców, jak i władz państwowych jest obiecująca ale celowe zadania są trudne.

    Klimat około biznesowy jest powszechnie postrzegany jako niekorzystny dla rozwoju sektora prywatnego. W światowym rankingu (IFC Doing Business 2013), Czad jest na 184 miejscu wśród 185 sklasyfikowanych krajów. Doing Business w swoim raporcie szczególnie nisko ocenia kwestie rozpoczynania działalności gospodarczej, regulacje dotyczące niewypłacalności oraz płacenia podatków.

    Wg Wskaźnika Percepcji Korupcji (Corruption Perception Index) Transparency International w 2011 r. lokował Czad na 168 miejscu na liście obejmującej 183 krajów.

    Indeks Mo Ibrahim poddający ocenie poziom zarządzania w 53 krajach afrykańskich, stawia Czad na 52 miejscu.

    Dostęp do kredytów w związku z wysoką ceną ich obsługi jest ograniczony, podobnie jak do finansowania długoterminowego. Otwarcie sektora bankowego na sektor prywatny, w związku z ryzykiem niewypłacalności pozostaje w dużym stopniu ograniczone. Przedsiębiorstwa państwowe oraz kilka dużych przedsiębiorstw (z większościowym udziałem kapitału zagranicznego) otrzymują kredyty oprocentowane na poziomie 7-8%, podczas gdy małe, prywatne przedsiębiorstwa oraz osoby fizyczne mogą uzyskać kredyt ze stopą procentową na poziomie 12-14% i 15-20%. Depozyty na żądanie stanowią 85% wszystkich depozytów, co sprawia bankom trudności w udzielaniu pożyczek długoterminowych. Większość pożyczek udzielanych jest w formie pożyczek krótkoterminowych (60% aktywów bankowych posiada termin zapadalności poniżej jednego miesiąca, i 70% poniżej roku). Przewagę w podziale kredytów bankowych wśród różnych typów działalności gospodarczej ma sektor budowlany i energetyczny oraz handlowy (większość tych sektorów finansowana jest ze środków publicznych bądź poprzez dotacje rządowe). Kredytowe źródło finansowania sektora ropy i gazu, który to sektor ma największy udział w PKB, stanowi zaledwie 4% wszystkich kredytów, gdyż większość międzynarodowych firm naftowych korzysta z zagranicznych źródeł finansowania.    

     

    Istniejąca słaba infrastruktura (energia elektryczna i telekomunikacja) oraz system prawny są główną przyczyną pogarszania się systemu finansowego. Rozwój bankowości mobilnej powinien ułatwić dostęp do usług finansowych, jednakże banki w praktyce wciąż niechętnie oferują kredyty, nawet gdy kredytobiorca dysponuje odpowiednim zabezpieczeniem finansowym, co ma związek z trudnościami w egzekwowaniu tych gwarancji. W związku z tym bankierzy czadyjscy podkreślają znaczenie następujących kwestii:

    1. postulują wzmocnienie ram prawnych i sądowych w celu zapewnienia sprawiedliwego traktowania wierzycieli w przypadku sporów prawnych.
    2. podkreślają znaczenie poprawy systemu własności ziemi i opracowania wiarygodnego systemu katastru, w celu zwiększenia puli zabezpieczeń kredytowych.

    FSAP (Financial Sector Assessment Program – MFW) ustalił, że w okresie od marca 2011 r. około 70-80% kredytów brutto przypadnie bezpośrednio lub pośrednio sektorowi publicznemu (poprzez rządowych dostawców, posiadaczy umów lub pracowników sektora publicznego), który to sektor jest jedynym znaczącym klientem banków.

    Osiągnięty został postęp w rozwoju infrastruktury telekomunikacyjnej poprzez zastosowanie kabli światłowodowych do połączeń międzynarodowych. Rozbudowa tej infrastruktury pozwoli bankom dotrzeć do potencjalnych klientów poza Ndżameną.

    Nie istniejąca dotychczas na terenie Czadu bankowość islamska jest postrzegana jako sposób na zwiększenie pośrednictwa finansowego przez docieranie do dużej części społeczności muzułmańskiej Czadu, skupionej w północnej części kraju.

     

     

      

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: